Beethovenen 9. Sinfonia

Gure 20. urteurrena ospatzeko ez dago 9. Sinfonia edo Bederatzigarren Sinfonia Ludwig van Beethovenena aurkeztea baino hoberik.

Re minorreko 9. Sinfonia, 125. op., “Korala” izenez ere ezaguna, konpositore alemaniarraren azken sinfonia osoa da, 1818 eta 1824 artean idatzi zuena Londresko Elkarte Filarmonikoak eskatuta.

Musikaren eta artearen lanik garrantzitsuenetako, esanguratsuenetako eta herrikoienetako bat da.

Azken mugimendua bere garaian ezohikoa zen amaiera korala da, askatasunaren sinbolo bihurtu dena. 1985etik Europar Batasunaren (EB) ereserkia da, Herbert von Karajanek egokitutako bertsioan.

2001ean, sinfoniaren jatorrizko partitura UNESCOren Munduko Memoriaren Erregistroan inskribatu zen, ondare espiritual eta gizateriaren ondare gisa.

Lana estreinatu zenean, Beethoven gorra zen. Kontatzen dutenez, Bederatzigarren sinfonia zuzendu zuen bere irakurketa bikainari esker, baina azken mugimendua amaitu zenean, publikoaren txaloak entzuteko gai ez zenez, orkestrakideek ohartarazi behar izan zioten buelta eman zezan.

Hura, bere azken agerraldi publikoa izan zena, kondaira baten jaiotza ere izan zen: musikaren historia aldatu zuen gizona gorra geratu zen, eta gorra zegoela —hau bai izan zela jenialitate ekintza bat—, Bederatzigarren sinfonia idatzi zuen, inolako zalantzarik gabe, benetako iraultza musikala izan zena.

Beethovenek orkestra osoaren soinuen potentzia, intentsitatea eta adierazkortasuna areagotzen ditu, entzumen-esperientzian benetan eragin handiko efektuak lortu arte.

Beethovenen beste berrikuntza garrantzitsu bat abesbatza eta bakarlari kantarien sartzea izan zen, laugarren mugimenduan, obraren une gorenean, kokatu zituenak.

Konpositoreak aukeratutako testua Friedrich Schillerren “Alaitasunari oda” ospetsua izan zen, 1786an idatzi zuena.

Denborarekin, Alaitasunaren ereserkia izena erabiltzen hasi zen musikatutako lanari erreferentzia egiteko. “Anaitasunaren ideiari egiten dio erreferentzia, gizaki guztiak anai-arreba bihurtzeari”, “Elkartasun unibertsalaren ideia sinple hori da jendearen sentimendura iristen dena eta kantatzeko eta interpretatzeko arrazoiak dira”.

Keinu honekin, Beethovenek musika-tresnek zuten duintasun bera eman zion ahotsari, hau da, ahotsa orkestrako tresna bihurtu zuen, konposizioari testura, tinbre eta efektu berriak emanez.

Baina hitz poetikoari ere balioa eman zion, sinfoniaren formara jasoa. Egia esan, poesia askoz lehenago aldarrikatu zen lied alemaniarraren generoan, baina orain, sarrera garailea egiten zuen sinfonian, garai hartan musika akademikoaren formarik gorentzat jotzen zena.